Terugblik op vijftien jaar Nieuwe Muziek in Doetinchem 2003-2018

Onderstaande terugblik is op schrift gesteld door Jan Mommers. Tekstaanvullingen en opmaak zijn verzorgd door André Stuivenberg, vanaf 2004 actief binnen NMD. Wie een volledig(er) overzicht van al onze activiteiten zoekt, kan HIER klikken

Terug naar NMD...

Het begin

Een uitzending op Radio 4 in december 2001 van Jan Welmers’ compositie voor orgel Sequens was voor mij aanleiding om organist Roel Smit van de Doetinchemse Catharinakerk te vragen of hij dat werk kende, en zo ja of hij het dan zou willen instuderen voor een concert dat het begin zou kunnen zijn van een reeks concerten onder de noemer Nieuwe Muziek in Doetinchem (NMD). Smit kende het werk niet, maar de componist wel en toonde zich daarom bereid het werk in studie te nemen. De uitvoe-ring op zondag 14 september 2003 door Roel Smit werd, blijkens reacties na afloop door het publiek, zeer geapprecieerd. Welmers' compo-sitie had op de aanwezigen diepe indruk ge-maakt. Velen hadden niet eerder een orgel zó horen klinken, maar waren evenwel dermate op-getogen dat zij meenden ons te moeten aanspo-ren concerten van deze aard vaker te houden.

Het vervolg
Zo aangemoedigd gingen wij aan de slag met de voorbereiding van het volgende concert in september 2004. Al doende kwam geleidelijk aan een omlijnd streven tot klaarheid: eens per jaar een concert te houden van eigentijdse muziek, met een prominente rol voor het orgel, en om het jaar een of meer premières ten gehore te brengen. Daartoe zou componisten opdrachten worden verstrekt tot het schrijven van werken voor respectievelijk orgel solo en orgel met ensemble, instrumentaal dan wel vocaal. Aan dat streven hebben we ons gehouden, wat zal blijken uit het beknopte overzicht hierna van de concerten die zouden volgen. Tussendoor organiseerden we een excursie naar het Amsterdam-se Orgelpark, een met muziek geïllustreerd optreden van musicoloog en schrijver Elmer Schönberger, en een lezing door Maarten Brandt - voorafgaand aan het Kox minifestival.

Het slot
Toen echter de financiering een steeds groter probleem werd, het werk vanwege gezondheidsklachten te zwaar en oproepen om onze organisatie te komen versterken geen gehoor vonden, zagen we ons genoodzaakt er na vijftien jaar mee op te houden. Maar pas nadat nog één keer (o.a.) dat prachtige orgelwerk heeft geklonken waarmee we de reeks concerten destijds begon-nen: Sequens van componist Jan Welmers.

De concerten

2003
Zondag 14 september kan dus beschouwd worden als de dag waarop Nieuwe Muziek in Doetinchem gestalte kreeg, met naast Welmers'
Sequens, de uitvoering van de aan Roel Smit opgedragen nieuwe compositie Mouvement van Wilbert Berendsen. Het Saffier Saxofoonkwartet, bestaande uit Gerben Berger, Gerard Grob-ben, Robert Wijnands en Jörg Hemker, verzorgden samen met organist Roel Smit de première van Blue Greetings, een vijfdelig werk van Marius Degenkamp en speciaal voor deze combinatie uitvoerenden gecomponeerd.

2004
Om ons publiek gerust te stellen, met de weten-schap dat nieuwe muziek doorgaans met enige scepsis wordt beschouwd, lasten we in het voorwoord van het programmaboekje voor het con-cert van 14 september deze alinea in: ‘Het a.s. concert (...) zal u alweer overtuigen dat eigen-tijdse muziek niet alleen een cerebrale exercitie hoeft te zijn, maar ook het gemoed kan beroeren’.
Op het programma stonden twee composities van recente datum, waaronder een werk van Jan Welmers: Licht en donker IV, dat hij in 1998 schreef op dagboekteksten van Dag Ham-marskjöld. Van Zoltan Kodály werd zijn laatste grote werk met de titel Laudes Organi ten gehore gebracht. De uitvoerenden waren Capella Isalana o.l.v. Klaas Stok en Jetty Podt, orgel.

2005- 2006-1
Om het gemis van een concert in 2005 - wegens herinrichting van de Catharinakerk - goed te maken, o
rganiseerden we een voorjaarsconcert op zondag 12 februari 2006. We programmeerden vier werken van Ad Wammes, één werk van Jan Welmers en voorts composities van Jan van der Roost en Jan Koetsier. In dit concert stond Ad Wammes’ werk centraal, waaronder het in opdracht van NMD gecomponeerde Blow, horn, blow! Uitvoerenden waren het Zwols Koperensemble en Roel Smit op orgel. Voorafgaand aan het concert van 12 februari hield Ad Wam-mes op 1 februari een lezing in de Catharina-kerk waarin hij met muzikale voorbeelden uiteenzette hoe zijn composities tot stand komen.

2006-2
Op zondag 24 september
concerteerden violiste Marijke van Kooten (Asko-Schönberg) en organist Jan Hage met composities van Jan Welmers (Running), Wim de Ruiter (Whim), Jan Hage (Psalm 146) en Hans Kox (Sonata da chiesa); het laatste werk als opmaat tot het reeds geplande Hans Kox minifestival in 2007.

2007
Het Hans Kox minifestival. Een interview op Radio 4 met Bas van Putten in de zomer van 2005 dat aanspoorde tot lezing van zijn boek ‘
Hoog spel’ over de dan 75-jarige Hans Kox, bracht ons op de gedachte het concert in 2007 geheel te wijden aan het oeuvre van Hans Kox.
Voor Doetinchem heeft Hans Kox een speciale betekenis omdat zijn carrière in onze stad een aanvang nam. In 1957 werd hij benoemd tot eerste directeur van de Doetinchemse Muziekschool. Onder zijn bewind kwam, in goede samenwerking met de toenmalige wethouder C. van der Grijn, een gloednieuw gebouw tot stand, dat werd bestempeld als ‘een van de best geoutilleerde opleidingsinstituten van Europa’. Zijn verdiensten voor de Nederlandse muziek en voor onze stad waren voor NMD reden de componist Kox juist in Doetinchem eer te bewijzen. Het eerbetoon kreeg gestalte in de vorm van een minifestival dat startte op 18 september met een lezing door musicoloog Maarten Brandt, gevolgd door een poëtisch concert op 23 september in de Catharinakerk. Uitvoerenden waren het Oost-Nederlands Kamerkoor o.l.v. Marc Versteeg, Irma ten Brinke (sopraan) en Jan Jansen (organist). Het minifestival werd afgesloten op woensdag 10 oktober met kamermuziek van Kox, uitgevoerd door elf docenten van de Doetinchemse Muziekschool in de Bizetzaal - gewijde ruimte voor Kox-adepten.

2008
Op
dinsdag 29 juli mocht NMD een lunchconcert in de Catharinakerk te Doetinchem verzor-gen. Organist Wilbert Berendsen speelde werken van Olivier Messiaen, Nico Verrips, Daan Manneke en Dick Koomans. Zondag 28 septem-ber concerteerde het Mondriaankwartet in de Bizetzaal van de Doetinchemse Muziekschool. Het kwartet, bestaande uit de violisten Jan Erik van Regteren Altena en Edwin Blankenstijn, Annette Bergman altvioliste en cellist Eduard van Regteren Altena, voerde overwegend licht-voetig werk uit van eigentijdse Nederlandse componisten, te weten Chiel Meijering (The girlsss collection), Maurice Horsthuis, Elmer Schönberger, Guus Janssen en Huba de Graaff.

2009
Op 2009 mogen wij zeker met trots terugblikken. Het was het jaar waarin wij als kleine, onbezoldigde organisatie een groots opgezet muzikaal evenement tot stand wisten te brengen. Dank zij een intussen opgebouwd netwerk kwamen wij in contact met het Utrechtse SCEN, de Stichting Evenementen Nicolaïkerk, die het ons mogelijk maakte het evenement op twee locaties te laten plaatsvinden: 1. de Doetinchemse Catharinakerk en 2. de Utrechtse Nicolaïkerk.

Op 26 september viel in de Catharinakerk te Doetinchem de première te beluisteren van Welmes’ Vibrating, gloednieuw en gecomponeerd op verzoek van NMD en in opdracht van het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten. In de Utrechtse Nicolaïkerk vond de reprise plaats op zaterdag 3 oktober. Op het programma stonden voorts composities van Ad Wammes (Ode on Celestial Music), Ig Henneman (Molot), Ton de Leeuw (Prière), Joep Straesser (Faite vos jeux) en Caliope Tsoupaki (Pirouette). Vooraf aan dit concert gaf Ad Wammes op maandag 14 september in de Doetinchemse muziekschool een lezing over zijn werk. Met behulp van een uitgebreid instrumentarium maakte hij op aanstekelijke wijze duidelijk hoe hij zijn composities opbouwt. Uitvoerenden waren het Oost-Nederlands Kamerkoor o.l.v. Rob Vermeulen, Marije Heemskerk-sopraan, Ko Zwanenburg-orgel, Fredrike de Winter-slagwerk, Vera Kool-harp.

2010 Het Grote Luisteren
Elmer Schönberger, musicoloog, componist en schrijver, hield in 2005 in de Leidse Pieterskerk in het kader van de befaamde Huizingalezingen een voordracht onder de titel
Het Grote Luisteren Zonder Meer. Nieuwe Muziek Doetinchem was erbij en, onder de indruk van zijn betoog, nodigden wij Schönberger uit zijn opvattingen en beweringen in zijn voordracht nog eens hier ter plaatse toe te lichten. Hij kwam naar de Bizetzaal van de Muziekschool, vergezeld van violiste Heleen Hulst en pianist Gerard Bouwhuis. Opmerkelijk was de kregelige reactie van Schönberger op de vraag hoe Kox' muziek te taxeren. Samen met mij (JM) leidde Paul v.d. Lee de disputen behoedzaam in goede banen.

2011
Een excursie naar het Amsterdamse Orgelpark stond op het programma, ter compensatie van het gemis van een concert dat wij in dit jaar moesten laten passeren.
Vanwege de staat waarin het Flentroporgel verkeerde konden enkele jaren geen concerten in de Catharinakerk plaatsvinden. Het Orgelpark, gehuisvest in de prachtig gerestaureerde monumentale Parkkerk aan de Gerard Brandtstraat en grenzend aan het Vondelpark, heeft als doel het orgel op een nieuwe manier te presenteren en zo een plaats te geven in het actuele muziekleven. Het Orgelpark trakteerde onze deelnemers op een concert van Pieter de Mast (dwarsfluit, altdwarsfluit, sopraansaxofoon) en Sebastiaan van Delft (orgel). Na dit concert wachtte ons een speciale ontvangst door Johan Luijmes, artistiek leider van het Orgelpark. Matthias Havinga bespeelde daarbij voor ons de diverse instrumenten.

2012
Concert in de Driekoningenkapel te Doetin-chem op 7 oktober. Uit de flyer: ‘Een harmonium - de psalmenpomp van weleer - samen met een strijkje… Op papier lijkt het een stoffige en bedaagde combinatie voor slaapverwekkende salonmuziek. De werkelijkheid is compleet anders: tenminste, als we het hebben over de dialoog die harmoniumspecialist Dirk Luijmes en de virtuoze strijkers van Nieuw Amsterdams Peil aangaan. Kersverse muziek van eigen bodem, waaronder ongehoorde werken van Eric Verbugt en Janco Verduin, gestoorde gammeligheid van Martijn Padding, rammelende bellen van Theo Loevendie én aanstekelijk Tsjechisch vuur van
Antonín Dvořák: snaren en tongen komen in de maximale trilstand.’ Uitvoerenden: Dirk Luijmes harmonium en Nieuw Amsterdams Peil: Heleen Hulst, Emma Breedveld & Michael Stirling.

2013
Op zaterdag 28 september voerden de bekende pianisten Sandra en Jeroen van Veen het waarschijnlijk meest geliefde werk uit van een hedendaags Nederlandse componist:
Canto Osti-nato van Simeon ten Holt. Bij de organisatie van dit concert kregen we de steun van de Vrienden van Huis Bergh en het Montferland Cultuurfonds. Het concert werd gehouden in de Habsburgerzaal van Huis Bergh en werd voorafgegaan door een gedegen interview dat Wilma de Rek - journalist en auteur van Canto Ostinato, Simeon ten Holt over zijn meester-werk - voerde met de uitvoerenden. Het concert was volledig uitverkocht, voor nieuwe muziek een opvallend, verheugend verschijnsel.

2014
In dit jaar kon tot onze vreugde eindelijk weer met en rond het Flentroporgel in de Catharinakerk worden geconcerteerd. Het weekend van 12, 13 en 14 september stond in het teken van dit geheel gerestaureerde orgel; zaterdag 13 september was gewijd aan Nieuwe Muziek met het programma
NedNieuw van ensemble Il Canto di Rame, in de bijzondere bezetting van orgel (Liga Vilmane), trompet (Daniëlle Eg-berts), cello (Marije Toenink) en sopraan (Elske te Lindert). NedNieuw omvatte werk van louter Nederlandse componisten, w.o. Ton de Leeuw en Daan Manneke. Voor het eerst kampten wij met een tekort aan programma's, want het aantal toehoorders (180) overschreed de oplage van 150 exemplaren.

2015
Vanwege het thema 'Advent met Nieuwe Mu-ziek' werd het jaarlijkse concert - deels bij kaarslicht - gehouden op zaterdag 28 november. Capella Phos Hilaron uit Huissen voerde een rijk programma uit, o.l.v. Elske te Lindert en m.m.v. organist Jan Raas. Met oude teksten en melodieën werden nieuwe, avontuurlijke paden bewandeld. Hoogtepunten van koor en orgel waren de door Hans Leenders getoonzette O-antifonen en een on-traditioneel Ave Maria van de hand van Jan Raas. Buitengewoon waren de improvisaties door de organist op de aloude adventhymne Veni Redemptor gentium en het Lutherkoraal Nun komm, der Heiden Heiland.

2016
Op zaterdagavond 29 oktober voerde een omvangrijk gezelschap werken uit van Ad Wammes, Gerard Beljon, Ton de Leeuw en Wilma Pistorius. Optredenden waren het Koor voor Nieuwste Muziek NEON o.l.v. Fokko Oldenhuis, Gonny van der Maten-orgel, Doris Hochscheid-cello, Beate Loonstra-harp en Fredrike de Winter-slagwerk. Dit concert was mogelijk door een unieke samenwerking met het Orgelpark in Amsterdam. In het programma onder de titel '
Ode on celestial music' stonden composities van Ad Wammes centraal.
 De werken van Ad Wammes, waarin vaak klassiek en pop samenkomen, spreken een breed publiek aan. Allerwegen werd het concert herinnerd als een feestelijke gebeurtenis. Aan het concert ging een korte inleiding van Ad Wammes vooraf.

2018
Na een, om eerder genoemde redenen, concertloos 2017 sluiten wij vijftien jaar Nieuwe Muziek in Doetinchem af met de compositie waarmee het destijds allemaal begon: Sequens van Jan Welmers. Verder worden uitgevoerd Wind +Unwind van Ad Wammes, samen met Jan Welmers min of meer de 'huis-componist' van NMD. Bovendien komt werk van Jacques Bank tot klinken: A waltz for Wim. Uitvoerenden zijn Piet van der Steen (orgel) en Peter van Dinther (trompet).

Bovenstaande terugblik is op schrift gesteld door Jan Mommers. Tekstaanvullingen en opmaak zijn verzorgd door André Stuivenberg, vanaf 2004 actief binnen NMD. In verschillende periodes waren nog inhoudelijk bij NMD betrokken: Bert van der Haar, Louisa Harmsen, Boudewijn van Leeuwen, Anthonia Renes en Roel Smit. Wie een volledig(er) overzicht van al onze activiteiten zoekt, kan HIER klikken

Naar NMD...